Türkiye’de peyzaj mimarlığı eğitimi: kaç bölüm, kaç öğrenci?

Türkiye’de peyzaj mimarlığı okumak isteyen biri için tablo son iki yılda belirgin biçimde değişti. Program sayısı artmaya devam ediyor, ama her programın aldığı öğrenci azalıyor. ÖSYM’nin 2018’den 2026’ya yerleştirme tablolarını tek tek derledik. Sonuç kısaca şu: Daha çok yerde, daha az öğrenciyle ve daha yüksek sıralamayla peyzaj mimarlığı okunuyor.

Program arttı, kontenjan azaldı

Yıl	Program	Kontenjan	Yerleşen	Boş kalan
2018	38	1.884	1.475	438
2020	41	2.062	2.112	1
2022	42	2.177	2.222	1
2024	43	2.189	2.240	0
2026	44	1.474	1.451	52

Öğrenci alan program sayısı sekiz yılda 38’den 44’e çıktı. 2020’de Bingöl, Kırıkkale, Kırklareli ve Niğde’de, 2021’de Sakarya’da ilk öğrenciler alındı. Vakıf tarafında İstanbul Kent Üniversitesi 2023’te, Kapadokya Üniversitesi 2026’da öğrenci almaya başladı.

Toplam kontenjan ise 2024’ten 2026’ya 2.189’dan 1.474’e indi, yani üçte bir azaldı. Devlet üniversitelerindeki “Peyzaj Mimarlığı” programlarında düşüş daha sert: 2.027’den 1.284’e, %37. Aynı iki yılda Türkiye genelinde devlet üniversitelerinin lisans kontenjanı 320.448’den 265.356’ya, %17 azaldı. Peyzajdaki düşüş genel düşüşün yaklaşık iki katı.

Düşüş birkaç programda çok belirgin. İzmir Demokrasi Üniversitesi 70’ten 20’ye, Süleyman Demirel Üniversitesi 75’ten 25’e, Çukurova ve Çanakkale Onsekiz Mart üniversiteleri 75’ten 30’a indi. Devlet programlarında program başına ortanca kontenjan 2018’de 60 iken 2026’da 32,5.

Peyzaj Mimarları Odası 22 Temmuz 2025’te Yükseköğretim Kurulu’na kontenjanların azaltılmasını isteyen bir görüş yazısı gönderdiğini duyurdu. Yazı, her yıl yaklaşık 1.500–2.000 mezun verildiğini tahmin ediyor. 2026’daki düşüşün gerekçesine dair bir açıklamaya ulaşamadık; bu yüzden ikisi arasında bir neden-sonuç bağı kurmuyoruz.

Devlet dolu, boşluk vakıfta

2018’de 438, 2019’da 146 kontenjan ilk yerleştirmede boş kaldı. 2020’den bu yana devlet programları neredeyse tamamen doluyor; tek istisna 2021. O yıl 2.187 kontenjana yalnızca 1.027 öğrenci yerleşti. Aynı yıl Türkiye genelinde devlet lisans programlarının doluluğu da serinin en düşüğüydü (%81). Ancak peyzajdaki %47’lik oranın nedenini kaynaklar açıklamıyor.

2026’da boş kalan 52 kontenjanın hepsi vakıf üniversitelerinde. Vakıfların kontenjanı 2024’te 117 iken 2026’da 170’e çıktı ve doluluk %69’da kaldı. Dikkat çeken bir ayrıntı da şu: Vakıf üniversitelerinin hepsi bu alanda “Kentsel Tasarım ve Peyzaj Mimarlığı” adıyla öğrenci alıyor. “Peyzaj Mimarlığı” adlı programların hepsi devlet üniversitesinde.

Sıralama yükseldi

Kontenjan azalırken programlara girmek zorlaştı. 2023–2026’nın her yılında verisi olan 36 devlet programında ortanca taban başarı sırası 2023’te yaklaşık 498 bin iken 2026’da yaklaşık 400 bine yükseldi. Taban sırası 500 binin gerisinde kalan program sayısı 18’den 4’e indi. En yüksek sıra her yıl İstanbul Teknik Üniversitesi’nde (2026’da 104.892), en düşük sıra Bingöl Üniversitesi’nde (619.514).

Program 35 ilde, ağırlık İstanbul’da

2026’da 35 ilde peyzaj mimarlığı programı var; 2018’de 31 ildi. İstanbul’da beş program ve 178 kontenjan bulunuyor, başka hiçbir ilde ikiden fazla program yok. YÖK Atlas’a göre 38 devlet “Peyzaj Mimarlığı” programının 11’i akredite: dokuzu Peyzaj Mimarlığı Eğitim ve Bilim Derneği (PEMDER), ikisi Tasarım ve Planlama Akreditasyon Derneği (TAPLAK) tarafından.

Neyi göstermiyor?

Bu tablolar yalnızca ilk yerleştirmeyi gösteriyor. Ek yerleştirmede dolan kontenjanlar burada yok; 2018, 2019 ve 2021’deki boşlukların bir kısmı sonradan dolmuş olabilir. Kaç öğrencinin okuduğu ve kaçının mezun olduğu da program bazında açık bir tabloda yok. Elimizdeki tek sayı, Ekşi ve arkadaşlarının 2020 tarihli çalışmasından: O yıl öğrenci alan 42 bölümde 5.727 öğrenci okuyordu. Öğrenci almayan, kurulu bölümler de ÖSYM tablolarına girmiyor; aynı çalışma 2020 için yedi bölüm sayıyor.

Ne yapılabilir?

Aday için pratik sonuç açık: Peyzaj mimarlığı artık 2020’lerin başındakinden daha seçici bir bölüm; devlet programlarında ortanca kontenjan 32,5 öğrenciye indi. Meslek için ise üç veri eksik: program bazında kayıtlı öğrenci ve mezun sayıları, mezunların ilk iş durumları, ve akreditasyon sürelerini gösteren güncel bir liste. Oda ile üniversitelerin bu verileri düzenli yayımlaması, kontenjan tartışmasını tahminden kurtarır.